NHỮNG VẦN THƠ ĐẰM THẮM VỀ THẦY GIÁO VÀ MÁI TRƯỜNG
Có lẽ không một ngành nào có liên quan đến toàn xã hội như ngành giáo dục, bởi từ lúc trẻ cho đến lúc già, người ít, người nhiều ai cũng phải qua các trương học. Nếu như aị đó có số phận "hẩm hiu" không được tới trường thì thế nào cũng có con em họ được cắp sách tới lớp. Cho nên thời nào cũng thế, người thầy giáo có một vị trí xã hội quan trọng và một vị trí tình cảm đẹp đẽ trong lòng người. "Tôn sư trọng đạo", đó là đạo lý truyền thống của dân tộc.


Trong nền thơ ca cách mạng của ta, thơ viết về thầy giáo và nhà trường chiếm một số lượng không nhỏ, nhưng đây là một đề tài khó viết nên những bài thơ hay đọng lại không nhiều. Nhà thơ Vũ Đình Minh tốt nghiệp Đai học sư phạm lên day học ở Cao Bằng. Hình ảnh các em hoc sinh miền núi ngày ngày bǎng đèo vượt suối đến lớp đã làm anh nghĩ ngợi, bút dứt trong bài thơ "ý nghĩ ngày mưa":
  Thấm lòng tôi những gương mặt trẻ thơ Mối sớm dạy mưa nhòa đèo Khau Cút Các em tôi đang bước lầy bước trượt Tôi ra vào như người thừa chân tay
Trước những khó nhọc của học trò, anh biết trách nhiệm của người thầy rất nặng nề:
Trống đánh bảy giờ vào lớp lúc đang mưa Tôi lên lớp áo em nào cũng ướt Mái tóc lấm dở từng trang vở học Tôi biết tôi không thể nói những lời thừa.
Sau này anh chuyển về trung du dạy học rồi một bước nữa chuyển đi làm vǎn nghệ, một bựớc nữa chuyển về công tác ở Đài phát thanh Hà Nội nhưng nỗi niềm về một mái trường xưa vẫn xôn xao lòng anh:
Tôi đã thành người lạ của trường xây Người lạ của các em đang đến lớp Có sao đâu - học trò mườị nǎm trước Đã mang đi thương nhớ của tôi rồi. (Về thǎm trường cũ)
Thầy trò sau 3 tháng nghỉ hè lại bồi hồi gặp nhau trong ngày khai giảng. Ngọc Huyến nói lên niềm vui ấy trong bài "Vào thu":
Bè bạn gặp nhau tay bắt mặt mừng Quấn quýt bên em những đàn chim nhỏ Muốn kê hết bao nỗi niềm thương nhớ. Dẫu chỉ là xa cách một hè thôi.
Để giữ vững được vị trí "đứng lớp" của mình, người giáo viên có lúc cũng phải cố gắng vượt qua những khó khǎn trong đời sống, đối mặt với "cơm áo" mà vẫn phải bằng mọi giá giữ gìn nhân cách. Phan Hữu Hưởng nói với người bạn đời thân thiết của mình những điều gan ruột:
Có lẽ nào em lại không tin Như tôi nói ngày mai sẽ khác Người thầy giáo yên tâm đến lớp Nói nhẹ nhàng, thanh thản những điều hay Cơm áo bây giờ là thứ gắt gay Đâu phải riêng ta mà là đất nước Người thầygiáo dù ở cǎn nhà thấp Vẫn luôn cần có một tâm cao (Nói với em)
Anh Công Phương Điệp, cán bộ công đoàn xí nghiệp Bao bì xuất khẩu Hà Nội tỏ ra rất thông cảm với nhà giáo:
Tiền lương như sợi dây diều Mỏng manh mà giữ mọi chiều đều cân Theo kỳ mỗi tháng một lần Biết là như vậy vẫn tần ngần mong Anh nói đến cả việc sử dụng, việc đối nhân xử thế qua đồng lương khiêm tốn ấy: Như đồng hồ chỉ phút giây Tiền lương nhắc nhớ những ngày về quê Nhớ câu "giấy rách giữ lề" Có trên có dưới mọi bề trước sau Tiền lương tuy chẳng nhiều đâu Vẫn khuyên con nối nhip cầu mà đi (Tiền lương thầy giáo - Công Phương Điệp)
Mỗi một giáo viên trong nhà trường đều ghi lòng tạc dạ lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: dù khó khǎn gian khổ đến mấy cũng phải thi đua dạy tốt học thật tốt Có nơi nào gian khổ bằng các giáo viên ở miền núi. Nhà giáo dạy toán Nguyên Cảnh Tuấn đã xúc động trước cảnh buổi sáng sa mù bay vào lớp học thành những mảng dày trắng xóa như mưa, các em học sinh trực nhật lớp phải đến sớm đốt lửa cho ấm lớp học, cầm giẻ lau bàn ghế, lau khô... lại ướt... lại lau cho đến chín giờ sáng sa mù tan, mới bắt đầu bụỗi học:
Cời than lửa khói đan dày Khǎn lau bàn ghế em lau mấy lần Mơ hồ sưởi ấm bàn chân Mỏng tang giọt nắng tần ngần liếp đan Chín giờ trang vở trắng bàn Mình tôi học trước trò ngoan một gìơ (Tiết học không có giáo án)
Không có thầy giáo, cô giáo nào yêu nghề mà lại không mến trẻ. Cô giáo chuyên vǎn Kim Như Yên tìm thấy tuổi thơ của mình trong hình ảnh các em:
Trống vào lớp đã từ lâu Bé ngồi nức nở phía sau góc